به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین محمدرضا جباری، پژوهشگر تاریخ و استاد حوزه علمیه قم با اشاره به منابع تاریخی، تأکید کرد که خوارج به عنوان یک جریان منسجم، موضع مشخصی در قبال قیام امام حسین(ع) اتخاذ نکردند.
پرسش: آیا در منابع تاریخی اطلاعاتی در مورد موضعگیری خوارج نسبت به قیام امام حسین علیه السلام قبل یا بعد از شهادت ایشان وجود دارد؟
پاسخ حجت الاسلام دکتر محمدرضا جباری
عدم وجود موضع خاص از سوی خوارج به عنوان یک گروه
بر اساس اطلاعات موجود، خوارج به عنوان یک گروه منسجم، موضع خاصی له یا علیه قیام امام حسین (ع) اتخاذ نکردند و اقدام مشخصی در این زمینه انجام ندادهاند. یعنی نه در جبهه حق (یاران امام حسین) حضور یافتند و نه در جبهه باطل (سپاه عمر سعد) به صورت جمعی و سازمانیافته شرکت کردند. اظهار نظر مشخصی نیز از سوی رهبران یا جریان فکری خوارج درباره این واقعه نقل نشده است.
مقبولیت کلی قیام علیه بنیامیه در نزد خوارج
با این حال، در یک نگاه کلی، حرکت امام حسین (ع) علیه حاکمیت اموی، به لحاظ مبارزه با بنیامیه، مورد پذیرش خوارج بود. دلیل این امر آن است که خوارج پس از مواجهه با امیرالمؤمنین (ع) در نهروان، کاملاً از بین نرفتند. خود حضرت علی (ع) نیز به این نکته اشاره داشتند که این جریان همچنان ادامه خواهد یافت.
خوارج سالها پس از نهروان نیز وجود داشتند و با حاکمیت اموی و بعداً عباسی درگیریهای متعددی داشتند. طبیعتاً هر حرکتی که بر ضد بنیامیه انجام میشد، در مجموع مورد طلب و پذیرش آنها بود.
همین روحیه باعث شد که معاویه از امام حسن مجتبی (ع) درخواست کند تا به مقابله با خوارج برود. معاویه تصور میکرد که چون خوارج با امیرالمؤمنین (ع) درگیر بودند، پس امام حسن (ع) نیز باید به جنگ آنان برود. اما حضرت ضمن رد این درخواست، به تعبیری فرمودند که خوارج با توجه به روحیه خاصی که داشتند، هرگز حاکمیت اموی را نمیپذیرفتند. درگیریهای متعدد خوارج در مناطق مختلف از جمله سیستان ایران، گواه همین واقعیت است.
موارد فردی: نمونه شبث بن ربعی
در مورد افراد خاص، شبث بن ربعی را میتوان نام برد. او متأسفانه با وجود اینکه مدتی در سپاه امیرالمؤمنین (ع) بود، اما در جریان نهروان مسیرش عوض شد و بعداً در کربلا در جبهه باطل و مقابل امام حسین (ع) قرار گرفت. شبث بن ربعی از جمله افراد منافق و چندچهره بود و نمیتوان او را نماینده واقعی جریان فکری خوارج در کربلا دانست.
یاران امام حسین (ع) در کربلا
یاران امام حسین (ع) در کربلا همگی اصحاب خالص و یاران واقعی آن حضرت بودند و کسانی که به مقام والای ایشان عارف و معتقد بودند. هیچیک از خوارج در سپاه امام حسین (ع) حضور نداشتند.
نتیجه نهایی:
به عنوان یک گروه، خوارج موضع خاصی له یا علیه قیام کربلا و سیدالشهدا (ع) نداشتند. موارد فردی مانند شبث بن ربعی که گرایشهایی به خوارج داشتند، استثناهایی هستند که نمیتوانند موضع کلی این جریان را نشان دهند.
برای دانلود فایل صوتی اینجا را کلیک کنید
نظر شما